Centrale toezichtsraad voor het gevangeniswezen

Wettelijke bepalingen inzake de Centrale toezichtsraad en de Commissies van toezicht

Het toezicht op de gevangenissen wordt geregeld in de nationale Belgische wetgeving, al zullen de internationale bepalingen van Europa en de Verenigde Naties in de toekomst steeds meer doorwegen.

De basiswet van 12 januari 2005 betreffende het gevangeniswezen en de rechtspositie van de gedetineerden regelt het toezicht op de gevangenissen. Een wet van 25 december 2016 en een wet van 18 juli 2018 wijzigen de wet van 12 januari 2005 en regelen de oprichting van de toezichtsorganen bij het Federaal Parlement. De bepalingen over de toezicht op de gevangenissen zijn van toepassing vanaf 1 januari 2019 (Koninklijk besluit tot uitvoering van 19 juli 2018). De basiswet voorziet naast het toezicht op de gevangenissen, de invoering van een bemiddelingsprocedure en een klachtenprocedure.

De Verenigde Naties hebben internationale normen vastgesteld voor de controle van de detentieplaatsen, voornamelijk om foltering te voorkomen. België heeft dat protocol ondertekend en bekrachtigd (wet van 19 juli 2018). Dit heeft tot gevolg dat België de controle van de detentieplaatsen volgens de internationale normen zal moeten uitoefenen .